Hieronder vind je een tijdlijn die aangeeft welk instrument wanneer wordt afgenomen tijdens de reguliere zwangerschapsopvolging. Zo vroeg mogelijk in de zwangerschap wordt ingezet op de afname van een psychosociaal assessment. Vervolgens wordt op specifieke momenten in de perinatale periode gericht gescreend op de aanwezigheid van angst of depressieve klachten. 

Tijdlijn

1e contact (<= 16 weken)

20-21 weken (combi echo)

Herscreening EPDS/GAD-7 >10

6 weken postpartum

Risicofactoren checken

  • > 2 risicofactoren/1 hoge risicofactor
  • Screening Whooley en GAD-2
  • Is er een hulpvraag?
  • Bij positieve hulpvraag doorverwijzing gespecialiseerde zorg

Screening Whooley en GAD-2

  • Bij indicatie, afname EPDS en GAD-7
  • EPDS/GAD-7 > 10 => herscreening inplannen
  • EPDS > 13 of GAD-7 > 15: klinisch assessment inplannen
  • Bij hoog risico: snelle doorverwijzing gespecialiseerde zorg

Opnieuw afname EDS en GAD-7

  • EPDS/GAD-7 > 10 => herscreening inplannen
  • EPDS > 13 of GAD-7 > 15: klinisch assessment inplannen
  • Bij hoog risico: snelle doorverwijzing gespecialiseerde zorg

Screening Whooley en GAD-2

  • Bij indicatie, afname EPDS en GAD-7
  • EPDS/GAD-7 > 10 => herscreening inplannen
  • EPDS > 13 of GAD-7 > 15: klinisch assessment inplannen
  • Bij hoog risico: snelle doorverwijzing gespecialiseerde zorg

Psychosociaal assessment

Het psychosociaal assessment wordt zo vroeg mogelijk in de zwangerschap afgenomen of bij het eerste contact met een perinatale zorgverlener. Daarbij worden een aantal riscofactoren bevraagd alsook de mate waarin de (aanstaande) moeder hier ondersteuning bij vraagt.

In het najaar van 2021 wordt de digitale tool 'Born in Belgium Pro' in Vlaanderen gelanceerd voor de identificatie van psychosociaal kwetsbare situaties bij zwangere vrouwen.

Het Vlaams Expertise Netwerk Perinatale Mentale Gezondheid werkt met steun van de Vlaamse overheid al geruime tijd aan de implementatie van de richtlijn 'screening en detectie van perinatale mentale stoornissen' en de uitbouw van regionale zorgpaden. Het Riziv-project 'Born in Brussels' (nu Born in Belgium Pro) heeft de afgelopen jaren veel energie gestoken in de ontwikkeling van gedigitaliseerde zorgpaden rond psychosociale kwetsbaarheden, in samenwerking met Leapstation. Gezien de grote overlap tussen beide projecten zullen de krachten van beide initiatieven gebundeld worden.

De nieuwe tool omvat handvatten die het gesprek tussen jou en de zwangere vrouw die je begeleidt kunnen helpen om potentiële kwetsbaarheden te identificeren en zorg op maat voor te stellen. Verder ondersteunt het instrument de communicatie en zorgcontinuïteit tussen zorgverleners en kan het makkelijk gekoppeld worden aan elektronische patiëntendossiers en digitale platforms die gebruikt worden door eerstelijnspartners (zowel medisch als psychosociaal). De privacy van de zwangere vrouw is daarbij gewaarborgd. Tenslotte wordt voor de uitbouw van dit instrument samengewerkt met de Sociale Kaart zodat zorgpartners die met de tool aan de slag gaan meteen zicht hebben op het lokaal zorgaanbod dat tegemoet komt aan de specifieke noden van de zwangere vrouw.
Het instrument is niet alleen wetenschappelijk onderbouwd, maar bouwt tevens voort op concrete ervaringen uit de praktijk. Het gaat dus om één geïntegreerd instrument waarbij de krachten uit beide projecten gebundeld zijn.

De gezamenlijke uitrol van het instrument is nu het streefdoel in Vlaanderen en Brussel en er worden ook stappen gezet naar implementatie in Wallonië. Doelstelling is te komen tot geïntegreerde perinatale zorg over lijnen en sectoren heen en daarmee een bijdrage te leveren aan kwaliteitsvolle zorg in de eerste 1.000 dagen van het leven.
 

In het najaar 2021 wordt een KICK-OFF georganiseerd om de samenwerking van de twee initiatieven en de inhoud van de tool verder toe te lichten. Intussen kan je je voor contact en korte beschrijving van beide initiatieven richten tot:

Screening angst en depressie

Voor de screening van angst en depressie wordt een getrapt screeningsprotocol gebruikt waarbij twee vragen worden gesteld die peilen naar depressieve klachten (Whooley) en twee vragen die de aanwezigheid van angstklachten bevragen (GAD-2). Een volgende stap bij positieve screening is de afname van de EPDS voor depressieve klachten en GAD7 voor angstklachten. Je vindt de vragenlijsten terug in onderstaand document. 

 

Wat na positieve screening?

Na positieve screening is het belangrijk de (aanstaande) moeder door te verwijzen of  in contact te brengen met de huisarts, psycholoog of psychiater die de klachten en zorgnoden onderzoekt. Een positieve screening is nog geen diagnose! Het is een indicatie dat zorgzame ondersteuning gewenst is waarbij samen met de (aanstaande) moeder in dialoog wordt gegaan en klachten verder klinisch onderzocht worden. 

Wanneer dan blijkt dat (gespecialiseerde) perinatale GGZ-zorg aangewezen is, kan aansluiting gezocht worden bij de regionale 'zorgpaden perinatale mentale gezondheid' om zorg op maat te realiseren voor de (aanstaande) moeder, baby, partner en de andere gezinsleden.